Ha! "Let us be hard!" Ehmm.

Dag rené,
Ik had me inderdaad aangemeldt om even rond te kijken... om er vervolgens niet aan toe te komen. Ik ga dat nu nog even doen.

je raakt een ander belangrijk punt waar ik wat te makkelijk overheen stap: het punt namelijk, dat religies zoals wij die kennen ook altijd gemeenschappen stichten, en dat tengevolge daarvan inderdaad allerlei nodeloos, en soms zelfs erg schadelijk, gedoe ontstaat. Ik ben daarom niet zo erg voor 'gemeenschappen': ik zeg het Kees Fens volmondig na: ik hoor niet zo graag 'ergens bij,' zelfs niet bij een clubje atheïsten'.

Mijn suggestie om de teksten van geopenbaarde religies te benaderen als literaire producten van de menselijke verbeeldingskracht is, en dat was in mijn vorige reactie niet duidelijk gemaakt, ook een pleidooi tégen de gedachte dat in die teksten definitieve uitspraken worden gedaan over hoe we moeten leven. Ik zie ze als commentaren op onze menselijke werkelijkheid, zoals ook Shakespeare of Nietzsche of onverschillig welke andere schrijver of filosoof commentaar levert op het menselijk bestaan. 'God' is niets anders dan een literaire constructie, zoals Macbeth dat is, of madame Bovary. Wie daar anders over denkt, vergist zich. En ik ben het helemaal met je eens, dat het vaak een gevaarlijke vergissing is.

Een literair werk kan te denken geven, en je daardoor verrijken. Pas als je gaat zeggen: dit of dat bepaalde voortbrengsel van menselijke verbeelding (bijvoorbeeld: de bijbel, of de koran) is iets heel anders, namelijk het Woord van God, dan gaat er iets heel ernstig mis.

Dag René,

Dank je. Ik zou beter 'trouble and confusion' hebben geschreven. Ik moet denken aan het antwoord dat de wiskundige Laplace volgens Victor Hugo aan Napoleon gaf toen de laatste er zijn verbazing over uitsprak dat Laplace de wetten van de natuur beschreef zonder één keer naar God te verwijzen: 'Sire , ik had die hypothese niet nodig.'

Maar even iets anders: het valt mij op dat er op deze site eindeloos wordt gevarieerd op hetzelfde thema, namelijk, hoe dom religieuze mensen wel niet zijn. Ik zou het eigenlijk wel prettig vinden als er een wat fundamenteler debat op gang kwam, waarin ook ruimte is voor nuance. Ik ben er zelf diep van overtuigd dat alles wat wij nu weten over het ontstaan van het heelal, de oorsprong van het leven op aarde en de werking van het menselijk bewustzijn geen enkele ruimte biedt voor het bestaan van een opperwezen zoals we dat tegenkomen in de openbaringsgodsdiensten zoals christendom, islam en jodendom dat zijn. Er is geen ruimte voor een opperwezen dat op ons mensen lijkt: geen ruimte dus voor een wezen dat begiftigd is met een persoonlijkheid, een wil, zelfbewustzijn, opvattingen aangaande recht en onrecht, stemmingen en gevoelens. Op de vraag wat eerder 'whether God created the brain or the brain created God' is maar één rationeel antwoord mogelijk: het brein heeft god geschapen. Als er ooit eens een kei van een kilometer of twaalf doorsnede vanuit de rand van ons zonnestelsel op drift raakt en tegen onze aarde opbotst, of er ergens in de kern van onze zon een klein maar onvoorzien storinkje optreedt, dan gaan we er allemaal aan en komt er geen Mensenzoon neerdalen op de wolken des hemels om (een deel van) ons te redden: niet letterlijk, en niet figuurlijk. Er gebeurt gewoon helemaal niets anders dan dat we met miljarden tegelijk als ratten in de val zullen sterven.
Dit gezegd hebbend wil ik er óók aan toevoegen dat ik er van overtuigd ben dat er veel diepe inzichten over de 'condition humaine' te vinden zijn in de centrale teksten van de grote religies. Ik bevind mij met deze opvatting overigens in het goede gezelschap van een onberispelijk atheïst als Richard Dawkins. We hoeven die teksten alleen maar te lezen als dat wat ze ook werkelijk zijn: producten van de menselijke verbeeldingskracht. Maar, zoals je door de producten van Shakespeare's verbeelding meer kunt leren over de aard en destructieve invloed van het verlangen naar macht, zo kun je ook uit, zeg, het bijbelboek Job veel leren over de worsteling van ons mensen met vragen aangaande kwaad en leed.

Ik hoop eigenlijk dat ik hier wat mensen ga vinden die met mij over dit soort kwesties in gesprek willen en het niveau van telkens weer voorbeeldjes zoeken van gestoorde amerikaanse dominees die willen laten zien dat de aarde echt niet ouder is dan 6000 jaar, achter zich laten..dat weten we nu wel. Jezelf wentelen in je eigen gelijk is toch stomvervelend, vind je niet?